Opinie

WKO is geen warmtebron (het gaat om zomerwarmte)

16 maart 2018

WKO is geen warmtebron. Toch zie ik in veel rapporten en plaatjes WKO genoemd als een potentiële bron van warmte. Neem bijvoorbeeld het Nationaal Warmtenet Trendrapport. Daarin staat dat de het potentieel van WKO voor warmtelevering circa 70 PJ bedraagt. Daarin staat ook dat 17 procent van de ondervraagde “warmtenetmensen” denken dat WKO in 2050 de belangrijkste bron is van warmte voor warmtenetten.

Bron: Nationaal Warmtenet Trendrapport

Voor veel steden zijn studies gedaan naar de toekomst van de warmtevoorziening zonder aardgas, zie bijvoorbeeld dit artikel voor de verwachtingen in Amsterdam. Ook daarin staat een fors percentage warmte uit WKO genoemd: 22 procent. Op zich ben ik het helemaal eens met de visie dat WKO een belangrijke rol gaat vervullen in de warmtevoorziening. Alleen is WKO geen bron, maar een opslag van warmte. WKO kan geen warmte maken, wel warmte leveren die er eerst is ingestopt. De vraag is dus: waar komt die warmte vandaan die uit WKO moet komen? Welke warmte wordt er in opgeslagen?

Verreweg de meeste bestaande WKO systemen zijn gerealiseerd voor koeling en verwarming van grotere gebouwen zoals kantoren, ziekenhuizen, onderwijsinstellingen. De warmte die daarbij in de winter wordt geleverd is in feite restwarmte van koeling in de zomer.

Maar als WKO grote hoeveelheden warmte moet gaan leveren is het zeer de vraag of deze restwarmte van koeling wel voldoende warmte levert. Comfortkoeling van grote gebouwen levert in ieder geval geen 70 PJ per jaar in Nederland. De energieatlas geeft aan 7 PJ per jaar koudevraag in de gebouwde omgeving. Er moeten dus andere warmtebronnen worden aangesloten.  

Welke lokale duurzame warmtebronnen komen dan in aanmerking? Dat zijn: zomerwarmte in de vorm van warme lucht en warm oppervlaktewater, zonnewarmte (dus geen PV panelen maar collectoren), rioolwaterwarmte en geothermie. Dit zijn deels bronnen die al in de bovenstaande figuur zijn opgenomen naast WKO. We moeten dus gaan waken voor dubbeltellingen. Als we zonnewarmte en geothermie even beschouwen als bronnen die al benoemd zijn buiten WKO om, dan blijven over: zomerwarmte (lucht en water) en rioolwaterwarmte.

IF heeft recent het potentieel geschat van warmte uit oppervlaktewater, waaruit blijkt dat oppervlaktewater in Nederland circa 90 PJ per jaar  kan  leveren, op een economisch verantwoorde wijze. Aangezien deze warmte er ‘s zomers is, en ’s winters benut moet worden, zal dat altijd gaan via opslag in de ondergrond.

Er zijn al veel WKO’s die gekoppeld zijn aan gebouwen met een grotere warmtevraag dan koudevraag en waarbij de onbalans wordt opgevangen door in de zomer de “luchtkoelers” te gebruiken om warmte uit de lucht te halen en in de WKO te stoppen. We noemen dat “regeneratie”, maar in feite gaat het hier om levering van duurzame warmte uit de buitenlucht. Het potentieel hiervan is aanzienlijk, en wordt in feite vooral beperkt door de ruimte die nodig is voor de opstelling van dergelijke koelers.

Gezien bovenstaande willen we voorstellen om WKO niet meer als warmtebron te bestempelen. Laten we hier rekening mee houden bij het opstellen van de energiestudies en potentieelschattingen!

Heb je vragen of wil je meer weten? Bel of e-mail gerust met Guus. Zijn contactgegevens staan hiernaast.